Arivehayat

Bal Arısı Irkları ve Özellikleri

Herkese tekrardan merhabalar. Bu yazımızda sizlere bal arısı ırkları ve özellikleri konusunda bilgiler vereceğiz. Hepinize iyi okumalar dilerim. Arı ırkları bizim için oldukça önemli bir konudur. Her ırkın uyum sağladığı ve adapte olduğu belirli bölgeler ve mevsim şartları yer almaktadır. Özellikle bu işte başarılı olmak ve verim sağlamak adına arı ırklarını iyi bilmeli; arıcılık yaptığımız bölgede hangi ırkla çalışmamız gerektiğini bilmeliyiz. Bu nedenle bal arısı ırkları ve özellikleri konusunda kesinlikle bilgi sahibi olmalıyız. Bazı arı ırkları şunlardır:

bal arısı ırkları ve özellikleri
bal arısı ırkları ve özellikleri



Karniyol Ana Arı Irkı ve Özellikleri


İnce yapılı ve uzun dilli özelliğe sahip olan karniyol arısı diğer adıyla apis mellifera carnica kısa ve sık kıl örtülü ve kitini çok koyu renkte olan ana arı ırkları arasında yer almaktadır. Yavru üretme kabiliyeti oldukça yüksek olan karniyol ana arısı sakin ve uysal özelliğe sahiptir. Polen miktarı yeterli ise yavru büyütme süresi uzundur. Sonbahar ayında nüfusunda azalma yaşanmaktadır. Kışlatma yeteneği oldukça yüksektir. Oğul verme ve yağmacılık eğilimi azdır. 

Propolisi çok az kullandıkları için yavru hastalıklarına karşı hassas olan karniyol ana arı ırkı çevre şartlarına ve değişiklerine karşı uyum kabiliyeti yüksektir. 


İlginizi Çekebilir: Arı Hastalıkları ve Tedavi Yöntemleri

Karniyol Ana Arı Irkı ve Davranış özellikleri


Arı ırkları arasında uysallığı ile bilinen karniyol ana arı ırkının yavru üretme yeteneği oldukça başarılıdır. İlkbahar ayı ile birlikte 16-22 bin mevcudu bulunan bir koloni; haziran ayı itibariyle 80 bin nüfusa kadar ulaşabilir. 


Karniyol Arısının Özellikleri

  • İlkbahar gelişimi çok yüksek ve kışlatma yeteneği oldukça iyidir.
  • Yağmacılık ve oğul verme eğilimi düşüktür.
  • Propolis toplama yeteneği zayıftır.
  • Vücut yapısı ince uzun, rengi kahverengi-siyah ve bal verimi iyidir.


Anadolu Arı Irkı ve Özellikleri

Türkiye’de en yaygın ırklar arasında yer alan anadolu arı ırkı (apis mellifera anatoliaca) ülkenin orta bölümlerinde yerli popülasyon olarak arı ırkları arasında yer almaktadır. Yapılan genetik çalışmalar sonucunda anadolu arı ırkının doğu avrupa arılarının bir dalı olduğu tespit edilmiştir. Morfolojik ve fizyolojik özellikleri açısından varyasyon gösteren anadolu arı ırkı birçok bölgeye adapte olan ekotip özelliği taşımaktadır. 

Orta Anadolu bölgesinin kurak iklimine adapte olan anadolu arı ırkı genel olarak bozkır bitki örtüsüne bağlı olarak yaşamını devam ettirmektedir. 

Ekotipleri

Endemik çevresel faktörlere karşı ekotipleri farklılık göstermekte; bal verimi ise davranış ve fizyolojik özellikler bakımından varyasyon göstermektedir. En yaygın ekotipleri arasında Muğla arısı ve Orta Anadolu arısı yer almaktadır. Vücut yapısı özelliği bakımından anadolu arı ırkı, kirli sarı renktedir. 

Anadolu arı ırkının özelliklerinden bahsedecek olursak;

  • Kışlama yeteneği ve nektar toplama yeteneği yüksek bir ırktır.
  • Yağmacılık eğilimi düşük iken, oğul eğilimi yüksek özelliktedir.
  • Anadolu arı ırkı kış mevsiminde az bal tüketmektedir.

Bal Verim Özelliği

Anadolu arı ırkının bal verim özelliğine bakılacak olursa orta düzeyde olduğu söylenebilir. Kıt nektar kaynağı koşullarından en iyi şekilde yararlanma özelliğine sahiptir. Yapılan çalışmalar neticesinde anadolu arı ırkı bal veriminin 10-25 kg arasında olduğu ortaya koyulmasına karşılık kovan başına bal verimi 16-18 kg olarak kabul ediliyor.

Hastalık ve Zararlılara Karşı Dayanıklılığı

Anadolu arı ırkı arı felci yani diğer adıyla paraliz hastalığına karşı oldukça hassastır. Karadeniz bölgesinde bulunan ekotiplerinin ise nosema hastalığına karşı hassas olduğu belirtilmektedir. 

Efe Ana Arı Irkı

Arı popülasyonu bakımından zengin olan ülkemizde; bölgedeki verim unsuru göz önüne alınarak ana arı üretimi gerçekleştirilmektedir. Ana arının kaliteli olması halinde ise tescili sağlanmaktadır. Ülkemizde son yıllarda kazandırılan efe ana arı ırkı bal arısı ırkları ve özellikleri konusunda yapılan araştırmalar sonucunda yerini almıştır. Son yıllarda bal arısı ırkları ve özellikleri konusunda bu ana arı ırkı henüz yenidir.

Efe ana arı ırkı Ege Tarımsal Araştırma Merkezi tarafından yapılan araştırmalar neticesinde tescillenen bir ırktır. Araştırma esnasında çevredeki arılar toplanarak ;bu arıların yavru sayısı ve bal verimi gibi hususlar göz önüne alınmıştır. 10 yıl gibi uzun bir süre sonrasında tamamlanan ıslah sayesinde bu ırk bölgeye kazandırılmıştır. 

Tarım ve Orman Bakanlığı, Evcil Hayvan Genetik Kaynakları Tescil Komitesi tarafından verilen karar sonucunda efe ana arı ekotipinin tesciline karar verilmiştir. Bu ana arı ırkı bölgeye kazandırıldıktan sonra bal veriminde %35 miktarında artış gözlemlenmiştir.

Efe Ana Arısının Özellikleri:

Bu ırkı özellikleri arasında kışlatma mevsimini çok sağlıklı geçirmesi, bal veriminin bölgedeki diğer arı ırklarına göre daha fazla olması, yavru atma sayısının fazla olması gibi özellikler yer almaktadır. Ana arı seçimi yapıldığında İzmir ve çevre illerdeki yerlere başka ırka sahip hiçbir arı sokulmamış ve ıslah çalışmaları bu şekilde yürütülmüştür. Özellikle çam balında bu arı ırkı kullanıldığında rekolte miktarının arttığı görülmüştür.


Kafkas Arısı ve Özellikleri


Ana yurdu Kafkasların dağlık bölgeleri olmakla birlikte alçak ovalarında sarı abdomene sahip ve halkalı bir biçimde olan Kafkas arılarının değişik lokal formları bulunmaktadır. Arıcıları ilgilendirmekte olan formu ise; yüksek rakımlı bölgelere uyum sağlamış karlı kışlara adapte olmuş siyah renkli cinsidir. Kafkas arısı yöresine göre bakıldığında ise , en verimli arı ırkı hangisidir sorusunun cevabını verim özellikleriyle bizlere vermektedir. Aynı zamanda bal arısı ırkları ve özellikleri konusunda kafkas arısına baktığımızda diğer arı ırklarında ayrılan en önemli özelliği; izole alanda koruma altına alınması ve saf olmasıdır. Kafkas arısı özellikleri olarak morfolojik ve fizyolojik özelliklerinden bahsedelim:

Morfolojik Yapısı


Kitin esmer renkte olup ; diğer arı ırklarına göre daha iridir ve işçi arıların ağırlıkları yaklaşık 80 mg dır. Dağlık yöredeki Kafkas arıların bütün abdomen halkaları siyah renkten oluşur. Arı ırkları arasında dil uzunluğu en uzun olan ırktır. Uzun dilleri sayesinde çiçeklerin derin noktalarına kadar ulaşarak nektar toplama özelliğine sahiptir. Dil uzunlukları yaklaşık 7 mm’dir.

Fizyolojik Özellikleri


Kafkas arısı kış aylarında zayıf bir şekilde çıktıktan sonra ilkbaharın erken ayları itibariyle hızlı bir gelişim göstererek kuvvetli koloni teşkil eder. Uysal bir ırk özelliği taşıdığından ötürü kontrol işlemi kolaydır. Propolisi çok taşır ve kullanır. Topladıkları nektarları öncelikle kulukçalıklara sonra da ballığa depolarlar. Bal yapma yeteneği fazladır. Yağmacılık eğilimi fazla olmakla birlikte oğul verme eğilimleri düşüktür. Kışlama yeteneği yüksektir.Sonbahar ayının gelmesiyle birlikte uçuş deliğinin diğer kısımlarını propolis ile kapatmaya başlar. Yiyecek depolarını tutumlu bir şekilde kullanır. Soğuk ve karlı iklimlerde ; kışı başarılı bir şekilde geçirebilen dünyadaki iki arı ırkı arasında yer almaktadır. Dünya üzerinde Amerikanın kuzeyinde, Kanada bölgelerinde Rusya’da; Orta Asya Cumhuriyetlerinde ve diğer soğuk iklim özelliklerine sahip olan ülkelerde kullanılmaktadır.



Kafkas Arısının Ülkemizde Kullanıldığı Bölgeler


Ülkemizde gezginci arıcılık yapılmadan önce ; Ardahan, Artvin, Kars bölgelerinde kafkas arısı saf bir şekilde kendini korumaktaydı. Gezginci arıcılığın yaygınlaşması sonrasında kafkas arısı melezleşmeye başladı. Birçok ilde saf kafkas arı ırkı bulunmamakla birlikte sadece Ardahan bölgesi Posof ilçesinde saf ırk bulunabilmiştir ancak bu bölgede de zaman içerisinde melezlenme görülmeye başlamıştır. Akdeniz bölgesinden Ardahan’a gelip ana arı üretimi yapan işletme; bütün bölgeye ana arı satışı gerçekleştirmeye başladıktan sonra arıların melezlenmesi daha da artmıştır.

Artvin ili Borçka ilçesi Camili Havzasında bütün koloniler saf kafkas arı ırkı olarak kaldığı 2000’li yıllardan sonra yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda belirlenmesiyle birlikte kafkas arısı hangi bölgede yaşar sorusunun cevabı ortaya çıkmaktadır. 

Arı Irkı Seçimi


Arıcılık yaparken arı alma konusunda dikkat edilmesi gereken bazı durumlar vardır. Sezon boyunca yapmış olduğumuz çalışmalar sonucunda ; bal akım dönemi sonunda üzüntülü bir durum ile karşılaşmamak için arı ırkına dikkat etmek gerekir. Bal arısı ırkları ve özellikleri bölgedeki doğal şartlara dayanıklı olabilecek kapasite özelliği taşıması yıllar boyu yapılan çalışmalar sonucunda kazanılmıştır. 

Nektar veren bitkilerin yoğunluk durumuna nazaran arılar nektarlı bitkilerden nektarları toplamakta ve sonrasında ise bizler arı ürünlerini elde etmiş oluruz. Ülkemiz zengin bitki örtüsü ve floraya sahip binlerce bitki çeşidinin bulunduğu bir yerdir. Farklı mevsim özelliklerine göre farklı bitkiler ve bal çeşitleri elde edilmektedir. Kestane balı, meşe balı, çiçek balları, anzer balı, çam balı ve daha nice bal çeşitleri bunun sayesindedir. 

Arılar ise bu doğal yapının dış faktörler ile birleşmesi sonucunda ortamlarına konsantre olarak adaptasyon sağlamışlardır. Dış renkleri ise genetik açıdan tam bir ayrım söz konusu olmasa bile ırklarda ayrımı göstermektedir. Arılarda hangi ırk kullanılırsa kullanılsın birinci derece melez ve saf olanlarının kullanılmasına dikkat edilmelidir. 

Arı seçimi ile birlikte kovanla beraber arı alımı yapılırken mevcut iklim şartlarına uygun, bal verimi yüksek, yavru bakma potansiyeli fazla olan, oğul eğilimi düşük, hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı, kışlama yeteneği yüksek, uysal ve saldırganlık göstermeyen, yöreye uygun ırkta olan, ergin arılarda ve yavrularında hastalık olmayan, eski petekleri olmayan arılar almaya özen göstermek gereklidir. Örneğin 5 çerçeve arı alıyorsak ; bunun en az ikisinde kapalı yavru olmalı ve diğerleri ise ballı ve polenli çıta olmalıdır. 

Arı ile birlikte kovan alımı konusunda da dikkatli davranmak gereklidir. Kovanın her an açılabilir ve kontrol edilebilir yapısının olması; kovanın birisinden başka bir kovana çerçevelerinin uyumlu olması yanı sıra; ana arının kolay bir biçimde gözlenebilir olması, taşınmasının kolay olması; arı ve insan sağlığı açısından zarar teşkil eden boyalarının kullanılmamış olması, kırık ve çatlak olmaması gerekmektedir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu